Category: Projecten

Wat kan ik voor je doen?

Wat kan ik voor je doen?

Wat kan ik voor je doen?

“Wat kan ik voor je doen?” Dit vroeg ik Koos van der Steenhoven bij ons eerste gesprek. Later leerde ik dat deze zin een belangrijk mantra is van hem. Hij is voormalig secretaris-generaal van de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en voormalig directeur van ABDTOPConsult. Voor mij is hij vooral een hartelijke en humorvolle levensgenieter waar ik veel van kan leren. Hoewel ik ook uit het ambtenarenwereldje kom, kwam ik pas echt met hem in contact toen ik er juist was uitgestapt. Hij wilde namelijk iets achterlaten na zijn pensioen. En dan niet zo’n boekje met ambtenarenlessen dat in een la komt te liggen als dienblad voor stof. Hij wilde iets dat meer past bij wie hij is.

Dat werd een kwartetspel, met allerlei grappige, leerzame en verbijsterende ervaringen van zijn tijd als topambtenaar. “Wat kan ik voor je doen?” Hij antwoordde met de vraag of ik de illustraties wilde maken.

koos van der steenhoven kwartet ingrid van osch

Twee werelden verenigd

Voordat ik mij volledig op de kunst- en illustratiewereld richtte, heb ik zeven jaar voor de overheid gewerkt. Daardoor ken ik zijn wereld van binnenuit, inclusief het rariteitenkabinet dat daarbij komt kijken, de frustraties van het werkveld, maar ook zeker dat het ontzettend leuk kan zijn.

Daardoor was er een enorme klik toen we begonnen te sparren over mogelijke illustraties. Soms als ik twijfelde over een illustratie (kan je een figuurtje in zijn nakie op een kaart zetten….?) moest hij alleen maar heel erg lachen: “Geweldig! Doen!” Door zijn enthousiasme, maar ook doordat ik twee werelden kon verenigen, heb ik met enorm veel plezier gewerkt aan dit kwartetspel.

Hoe beeld je een paradigmashift uit?

Vertragen van besluiten: We zoeken eerst draagvlak in het SG-Overleg

Er zat de nodige tijdsdruk achter deze opdracht, want de afscheidsreceptie voor zijn pensioen naderde gestaag. 54 illustraties moesten in rap tempo bedacht, uitgevoerd en verwerkt worden, zodat het op tijd bij de drukker terecht zou komen. Meestal sprongen de beelden direct voor mijn ogen als ik zijn teksten las. “We zoeken eerst draagvlak in het SG-overleg”. Ik zag direct iemand verwoed op zoek gaan naar een abstract begrip als draagvlak. Maar hoe beeld ik uit dat politieke sturing gemakkelijk kan mislukken door een nationaal beraad in te stellen? Of hoe illustreer je een paradigmashift?

Woorden die verboden moeten worden: Paradigmashift: dan komt er iets ingewikkelders voor terug

Het sparren, ook met andere mensen om me heen, heeft geleid tot vele schetsen. Zo heb ik mijn vriend wel vijf verschillende versies laten zien van een illustratie over moties die het eeuwige leven hebben. De meest pakkende tekeningen zette ik om in strakke lijnen met behulp van een lichtbak. Zo kan ik ze beter scannen en digitaal bewerken en inkleuren. En wat minstens zoveel werk is: de lay-out van de kaarten op orde maken (ik deed dat met InDesign). Er komt veel kijken bij het druk-klaar maken van de kaarten, want elke drukker werkt met zijn eigen opmaakinstructies. Als het dan eenmaal bij de drukker ligt, heb ik het niet meer in handen. Dan is het afwachten hoe het uiteindelijke resultaat eruitziet. Spannend!

Mijmeren met de minister

Hoe geweldig was het dat het kwartetspel op 31 augustus is gelanceerd tijdens de afscheidsreceptie van Koos! Pas toen had ik het eindresultaat in handen. Veel mensen die belangrijk zijn geweest voor zijn werk, zowel collega’s als familie en vrienden, waren aanwezig. De kwartetspellen werden uitgedeeld op dienbladen alsof het bitterballen waren. Zo hebben minister Plasterk en zijn vrouw samen met mij een kwartetspel uitgepakt en nog eens goed gemijmerd over de levenslessen die hiermee werden overgedragen.

De scherpe blik van Minister Plasterk en zijn vrouw als we de levenslessen van Koos beschouwen

De minister zet zelf vaak de mantra in waar dit project mee begon. “Wat kan ik voor je doen?” Als je aankomt bij iemand en je kunt geen antwoord geven op die vraag, sta je zo weer buiten. Dus je moet goed weten wat je wilt en wat je verwacht van de ander. Dienstverlenend, maar óók zakelijk. Dat is hoe de overheid haar werk hoort te doen volgens Koos.

Zo zijn er 13 kwartetten, allen met hun eigen lessen. Er zijn lessen hoe om te gaan met de Tweede Kamer (zoals dat je het goede antwoord op Kamervragen meestal pas een dag te laat bedenkt), hoe je om hoort te gaan met de minister (adviseer tot aan de afgrond, maar spring niet mee) en dingen die je beter niet meer kunt doen (zoals de minister met “lieve schat” aanspreken). Tijdens het kwartetten leer je zo nog vele lessen.

Het mooie is dat de minister het kwartetspel daarna in de wekelijkse vergadering met de ambtelijke top van Binnenlandse Zaken nog uitgebreid heeft besproken. Er zijn genoeg lessen te leren dus.

Mijn eigen levenslessen

De vele enthousiaste reacties en het schateren van herkenning waren voor mij teken dat het project is geslaagd. Toch zie ik altijd iets dat ik anders had willen doen. Wel heb ik geleerd dat, ondanks mijn perfectionisme, ik vooral moet genieten van alle positieve respons. Alles wat ik anders zou doen, neem ik mee naar het volgende project.

Terwijl ik op de afscheidsreceptie tevreden met een wijntje stond te genieten van de reacties en de interessante gesprekken, ben ik zelf ook weer met mijn neus op een eigen levensles gedrukt:

Zoek naar waar je hart ligt, durf daarvoor je leven om te gooien, maar vergeet nooit waar je vandaan komt.

Een ander mantra van Koos:
Geen dag zonder lach, geen dag zonder Bach
Omgaan met de Tweede Kamer: Het goede antwoord bedenk je meestal pas een dag te laat

Heb je interesse in het kwartetspel? Laat het me weten. Er is nog een beperkt aantal spellen beschikbaar.

Voor meer van mijn werk, bekijk mijn portfolio.

Wil je contact met Koos van der Steenhoven? Klik dan hier om naar zijn LinkedIn pagina te gaan.